Projektowanie gabinetów
lekarskich

Projektowanie gabinetów lekarskich

W dzisiejszych czasach, kiedy to pacjent może całkowicie dowolnie decydować o wyborze lekarza, projektowanie gabinetów lekarskich zyskało na znaczeniu. Dziś już nikt nie uzna, że gabinet to por spotu miejsce wykonywania usług medycznych – to także wizytówka i poświadczenie prestiżu lekarza. To, w jaki sposób gabinet będzie wyglądał, ma ogromne znaczenie dla komfortu i poczucia bezpieczeństwa pacjenta, a to właśnie te czynniki często są nawet silniejszym argumentem niż doświadczenie i wykształcenie lekarza. W każdym razie byłoby nierozsądnie je lekceważyć, dlatego zadanie projektowania gabinetów lekarskich warto powierzyć najlepszym aranżerom i architektom.



Podstawowe wymagania prawne

Jeśli chodzi o przepisy, to na podstawowym poziomie wydaje się, że nie ingerują one w sposób urządzenia lokalu przeznaczonego na praktykę lekarską. Wprost określona jest jedynie wielkość pomieszczeń: wysokość nie mniejsza niż 3,1 metra, a powierzchnia, zależnie od rodzaju praktyki 12 m² (indywidualna praktyka lekarska) albo 15 m² (gabinet lekarza rodzinnego). Poza tym przepisy określają związek, jaki może zachodzić między pomieszczeniami prywatnymi a gabinetem, jeśli lokal na gabinet stanowi część budynku mieszkalnego.

Odrębne, wydzielone strukturalne pomieszczenie z oddzielnym wejściem (nie przez drzwi wejściowe do domu – korytarz czy przedpokój nie mogą być częścią wspólną).

Żadne z pomieszczeń gabinetu ani pomieszczeń związanych z gabinetem (poczekalnia, recepcja, pomieszczenie socjalne itd.) nie mogą być ani współdzielone z częścią mieszkalną, ani nie mogą mieć charakteru przechodniego.

W obrębie części gabinetowej należy wydzielić dodatkową przestrzeń na poczekalnię, recepcję, toalety dla pacjentów oraz personelu, pomieszczenie socjalne, gabinety dla lekarzy.


Dopuszcza się pozostawienie przejścia pomiędzy częścią mieszkalną a gabinetem, pod warunkiem jednak, że przejście do nie będzie miało charakteru dostępnego. Oznacza to, że pomiędzy obiema częściami budynku, np. między korytarzem poczekalni a przedpokojem domu, można zamontować drzwi, jednak nie mogą one pełnić funkcji komunikacyjnej. Dopuszcza się ich użytkowanie np. jako wyjścia ewakuacyjnego, ale w czasie normalnej pracy gabinetu powinny pozostać zamknięte.

Dla każdego z pomieszczeń można doszukać się w przepisach odrębnych zaleceń co do wyposażenia lub wystroju, zwykle jednak są to zapisy o charakterze opcjonalnym, natomiast obligatoryjne i tak pozostawiają pewną swobodę co do wyboru konkretnego materiału itd. Tego rodzaju zależności są kluczowe z punktu widzenia sprawnego funkcjonowania gabinetu lekarskiego, ale nie zostały skodyfikowane w jednolity sposób ani wydane w obrębie jednego tylko aktu prawnego, co rodzi realne trudności dla projektantów wnętrz.


Meble jako ważny element wyposażenia

Gabinet lekarski musi zostać wyposażony w odpowiedni zestaw mebli, który pozwoli na bezpieczne przechowywanie akcesoriów medycznych, sprzętu, dokumentów, środków leczniczych itp. Przepisy narzucają konieczność użycia materiałów dających możliwość szybkiej i bezproblemowej dezynfekcji. Nie ma jednak wprost podanej listy dopuszczalnych materiałów. Obecnie do najczęściej wykorzystywanych należą laminaty oraz – jako materiał uzupełniający – stal nierdzewna. Nie stosuje się zwykle oklein, a tym bardziej surowego drewna, które nie podlega szybkiej dezynfekcji. Jest określone natomiast, że wszystkie meble mogą mieć albo charakter mebli wiszących, albo muszą być oparte na nóżkach. Taki wymóg wynika z konieczności zapewnienia możliwości sprawnego sprzątania całej powierzchni podłogi w gabinecie, co robi się niekiedy kilka razy w ciągu dnia. Oznacza to, że nie jest dopuszczalne stosowanie dekoracyjnych listew zasłaniających nogi meblowe ani klasycznych biurek z pełną tylną ścianą. Znane są wprawdzie przypadki, w których tak umeblowany gabinet uzyskiwał pozwolenie na użytkowanie, jednak ze względów praktycznych jest to rozwiązanie absolutnie niemożliwe do zaakceptowania.

Normą jest albo kupowanie zestawu mebli dedykowanego dla gabinetów lekarskich (produkcją takowych zajmuje się kilkanaście firm w Polsce) albo przygotowanie indywidualnego projektu mebli i zlecenie ich przygotowania w firmie meblarskiej. To drugie rozwiązanie daje większe możliwości jeśli chodzi o personalizację wnętrza oraz przystosowanie zestawu do indywidualnych potrzeb, natomiast jego wadą jest cena – zależy ona bezpośrednio od stopnia skomplikowania projektu oraz ilości mebli w zestawie, ale zawsze jest wyższa niż koszt zakupu zbliżonego zestawu z gotowej oferty. Nie brakuje jednak lekarzy, którzy właśnie na takie rozwiązanie się decydują, a to ze względu na wspomnianą możliwość indywidualizacji, co z kolei ma duże znaczenie marketingowe.


Gabinet lekarski przyjazny niepełnosprawnym

Przystosowanie gabinetu lekarskiego do potrzeb osób niepełnosprawnych i o obniżonej sprawności ruchowej jest dziś oczywistością. Można jednak spotkać się z kilkoma koncepcjami takiego przystosowania. Pewne elementy są wspólne dla nich wszystkich:

  • likwidacja barier architektonicznych: schodów, progów, zbyt wąskich drzwi, stromych podjazdów lub podjazdów niewyposażonych w poręcze bezpieczeństwa;
  • racjonalne planowanie przestrzeni gabinetu: nie wystarczą szerokie drzwi, po osoba na wózku inwalidzkim musi mieć możliwość swobodnego poruszania się po całej udostępnionej przestrzeni;
  • zapewnienie udogodnień dla osób niepełnosprawnych w pomieszczeniach pomocniczych: relingów w toalecie, windy, jeśli jest to wymagane, dostępnych mebli w samym gabinecie itd.

Ponieważ jednak sposobów na uczynienie gabinetu przyjaznego osobom niepełnosprawnym jest wiele, zastosowanie tylko tych ogólnych wskazówek może być niewystarczające. Ostateczne decyzje zależą od tego, jaka jest wstępna dostępność pomieszczeń oraz jakie wymogi chce dodatkowo spełnić inwestor.

ŁATWE PORUSZANIE

Miejsce wymagane dla pełnego, swobodnego obrotu wózka inwalidzkiego w gabinecie lekarskim to około 1,5 m².

DRZWI

Minimalna szerokość drzwi dla przejazdu wózkiem inwalidzkim to 95 centymetrów.

SCHODY

Większą szerokość niż dla schodów zaleca się dla podjazdów – te powinny zapewniać minimum 100-105 centymetrów szerokości, a wielkość ta rośnie, jeśli podjazd nie jest wyznaczony w linii prostej, tylko – ze względu na konieczność zmniejszenia spadku – z nawrotami.


Design i wykończenie: między prawem a estetyką

Fakt, że obecnie dostępnych jest więcej wariantów wykończeń niż kiedykolwiek wcześniej jest dla architekta dużym ułatwieniem, jednak zakres materiałów, z których można korzystać we wnętrzach gabinetów lekarskich, jest bardzo mocno ograniczony. Przede wszystkim trzeba pogodzić wymagania prawne i funkcjonalne, z oczekiwaniami inwestora w zakresie estetyki wnętrz.

  • Wykończenie podłogi musi być wykonane z materiału zapewniającego dobrą przyczepność, wyróżniającego się odpornością na zmywanie i szorowanie również agresywnymi detergentami, niewchodzącego w reakcję ze środkami organicznymi.
  • Ściany powinny być wykończone gładko, zmywalnymi materiałami, a w pobliżu ujęć wodnych (do wysokości 1,6 m i po 60 cm w każdą stronę) dodatkowo zabezpieczone materiałem nienasiąkliwym i odpornym na szorowanie.

Jeśli chodzi o wykończenia podłóg, to w katalogu materiałów spełniających powyższe wymogi mieszczą się płytki ceramiczne, gres oraz wykładziny PCV (linoleum). Ściany można wykończyć dość dowolnie, ale ze względu na dodatkowe wymagania dotyczące okolic ujęć wodnych, gdzie zastosować można praktycznie tylko gres, ceramikę lub laminat, pewne materiały nie są wykorzystywane. Nie wykorzystuje się też na przykład drewna, które, choć nie zostało z katalogu wykluczone wprost, jest trudne do utrzymania w czystości i zwykle estetycznie nie pasuje do wnętrza.


Dobór kolorów

Gabinety lekarskie są miejscami specyficznymi również pod tym względem. Nie tylko nie można stosować tu dowolnych materiałów wykończeniowych, ale jeszcze paleta kolorystyczna jest mocno ograniczona. Od razu z góry można wykluczyć zastosowanie kontrastowych barw, które działają irytująco. Zdecydowanie zaleca się stosowanie wykończeń w barwach pastelowych i ciepłych. Jest to jedna z przyczyn popularności pastelowych zieleni, jednak w nowoczesnych gabinetach lekarskich stosowane są również barwy piaskowe, delikatnie różowe lub połączenia i gradienty kolorystyczne, o ile nie są one nadmiernie wyraziste.

W przypadku trudności z doborem koloru do gabinetu lekarskiego, można odwołać się do psychologii kolorów – określone barwy nastrajają w ten sam sposób, niektóre uspokajają, inne działają drażniąco. Jest to więc zagadnienie, które wybiega daleko poza estetykę i sięga kwestii poczucia bezpieczeństwa i komfortu, a więc dwóch czynników, które w sposób radykalny zmieniają nastawienie pacjenta do wizyty lekarskiej.

W tym kontekście warto także rozważyć zagadnienie oświetlenia gabinetu. Z jednej strony bowiem powinno ono zapewniać komfort pracy oraz umożliwiać trafną diagnozę (wiele badań wymaga posłużenia się wzrokiem, więc jakość oświetlenia będzie tu aspektem kluczowym), ale z drugiej światło należy również rozpatrywać jako element barwnego wykończenia wnętrza. Typ źródeł światła, ich temperatura barwowa i rozmieszczenie mają bardzo duże znaczenie, jednak dopiero od niedawna i tylko w najlepszych pracowniach architektonicznych poświęca się im wystarczająco dużo uwagi.


Podsumowanie

Akty prawne wyższego i niższego rzędu, normy praktyczne, zasady funkcjonalności, chęć wyróżnienia się nie tylko kwalifikacjami, ale także wyglądem gabinetu – wszystkie te czynniki z różną mocą oddziałują na projektowanie gabinetów lekarskich. Żadnego z tych zagadnień nie można zbagatelizować ani umniejszyć jego znaczenia. Ważne jest, żeby znaleźć punkt równowagi między tym, co estetyczne, a tym, co wymagane z punktu widzenia prawa, między chęcią urządzenia najpiękniejszego gabinetu, a przyzwyczajeniami i upodobaniami pacjentów. Trzeba bowiem mieć świadomość, że każda decyzja o skorzystaniu z usług danego lekarza może być w pewnej części podyktowana również tym, jakie wrażenie odniósł pacjent odwiedzający gabinet po raz pierwszy.

Zobacz jeszcze: Projektowanie gabinetów stomatologicznych



Zobacz nasze portfolio

Kreatywne pomysły, oryginalne wnętrza, w różnych stylach.

ZOBACZ PORTFOLIO